Piwne ABC

PIWNE ABC: CZYLI CO O PIWIE WIEDZIEĆ WYPADA

Niemal na każdym kroku zwracam uwagę na to, że najważniejsza w rewolucji piwnej jest edukacja i szerzenie prawdziwej, rzetelnej wiedzy o piwie. Dlatego właśnie powstał ten mini-przewodnik, wprowadzający w świat piwa, czyli moje Piwne ABC.

Trafiliście tutaj, więc jesteście już nieco bardziej pewni tego, że piwo może być jednym z waszych zainteresowań.

Forma pytań i odpowiedzi, jest chyba najbardziej odpowiednia, do bezbolesnego przekazywania wiedzy.

Dla niektórych z Was, to będzie powtórka wiedzy, którą już macie, ale może czasem warto sobie pewne rzeczy przypomnieć. Sami zdecydujcie.

Gdy jakiś temat będzie wymagał więcej wyjaśnień, lub też Was zainteresuje, śmiało klikajcie w obecnie w teście odnośniki do innych artykułów.

Miłej lektury!

 

PIWNE ABC W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH 

 

  1. Z CZEGO ROBI SIĘ PIWO? :

Każdy, kto ma szwagra, który różne mądre rzeczy mówi, wie że „piwo robi się z chmielu”. Jest to oczywiście bzdura, jeśli mamy na myśli, że ten chmiel to główny składnik piwa. Zacznijmy od początku.

Piwo w podstawowej wersji wytwarza się z czterech składników: Wody, Słodu, Chmielu i Drożdży.

Każdy z nich jest jednakowo ważny, ale gdybym miał któryś wyróżnić, to byłyby to drożdże. Dlaczego? Bo to, one odpowiadają w piwie za fermentację.

  1. TO PIWO SIĘ WYTWARZA, CZY WARZY?

Dlaczego napisałem powyżej „wytwarza”? Ponieważ znane wszystkim „warzenie” piwa to tylko jeden z procesów w produkcji piwa, polegający na gotowaniu brzeczki piwnej, czyli w podstawowej wersji: mieszanki wody, słodów oraz chmielu. Dopiero po procesie warzenia i ostudzeniu brzeczki dodawane są drożdże i następuje najważniejszy proces jakim jest fermentacja. Wiem, że często proces produkcji piwa określa się mianem „warzenia” i tak już się przyjęło. Nie przeszkadza mi to, ale warto było to doprecyzować.

  1. CZYM JEST FERMENTACJA? 

Podstawowy proces chemiczny w piwowarstwie, przeprowadzany przez drożdże i zawarte w nich enzymy. Węglowodany (cukry), zawarte w słodzie (ugotowanej brzeczce), zamieniane są w alkohol i dwutlenek węgla. Mówiąc prościej drożdże zjadają cukier i wydalają % i CO2.

Wyróżniamy fermentację górną zachodzącą w wyższych temperaturach (powyżej 15°C) oraz dolną (niższe temperatury).Więcej na temat rodzajów fermentacji wkrótce.

  1. SKĄD W PIWIE CUKIER?

Jeśli następuje fermentacja, to potrzebny jest cukier. W piwie jego źródłem jest przede wszystkim słód, główny składnik piwa (wyłączając wodę). Słód to najogólniej ziarno jęczmienia, pszenicy, żyta, owsa lub innego zboża, które zostało najpierw namoczone i doprowadzone do kiełkowania, a następnie osuszone. Proces ten nazywamy słodowaniem. Każdy słód ma trochę inną zawartość cukru. Od tego ile cukru znajduje się w piwie w początkowej fazie warzenia, zależy poziom alkoholu, jaki uzyskamy w gotowym piwie. 

  1. Z CZEGO BIERZE SIĘ MOC PIWA?

Często ludzie myślą, że moc piwa, zależy od ilości chmielu lub też, że do mocniejszych piw dolewa się spirytusu. To oczywiście bzdury. Ostateczna moc, czyli ilość alkoholu, zależy od początkowej ilości cukru (ekstraktu). Wyraża się go często w ° BLG lub ° Plato, albo po prostu w %. Z grubsza, można przyjąć, że ostateczny % alkoholu w danym piwie to mniej więcej połowa jego ekstraktu początkowego.

  1. JAKA JEST ROLA CHMIELU W PIWIE?

Wiemy już, że szwagier się mylił. Chmiel jest dla piwa przyprawą, jak sól lub pieprz w zupie. Jest to jednak przyprawa bardzo ważna. Spełnia zasadniczo dwa zadania. Po pierwsze wpływa na smak (goryczka) oraz aromat piwa. Po drugie ma właściwości konserwujące, czyli wpływa na trwałość piwa. Dzisiaj ważniejsza jest ta pierwsza rola, gdyż przy obecnym rozwoju technologii i higieny, piwa już nie tak łatwo się psują i zakażają. Chmiel stał się nie tylko symbolem piwa, no bo taki ładny, zielony i szyszki takie sympatyczne, ładnie wygląda w reklamie. Stał się też symbolem Piwnej Rewolucji.

Chmiel to temat rzeka, TUTAJ można wejść i trochę w niej popływać.

  1. CO JESZCZE MOŻNA DODAĆ DO PIWA?

W zasadzie… wszystko. Tutaj ogranicza nas jedynie wyobraźnia piwowara. Woda, słód, chmiel i drożdże są w nim zawsze. Istnieje szereg stylów piwa, w których wykorzystuje się też inne dodatki, i to właśnie one stanowią o tym, że jakiś styl jest charakterystyczny. Kilka przykładów:

  • Witbier (piwo Białe) – kolendra i skórka (cytryny, pomarańczy)
  • Coffee Stout – kawa różnych odmian
  • Sweet Stout – laktoza (cukier mleczny)
  • Gose – sól morska i kolendra
  • Pumpkin Ale – dynia

W piwie wylądowały już też, ostrygi, śledzie, pieniądze, pomidory, różne kwiaty i zioła, przyprawy z różnych stron świata, itd.

Ilość stosowanych dodatków wciąż rośnie i to zdecydowanie jeden z poważnych argumentów, dlaczego piwo jest tak ciekawym tematem.

Cykl wpisów poświęconych różnym dziwnym dodatkom będzie stopniowo tworzony i znajduje się TUTAJ.

  1. CZY PIWA DZIELMY NA CIEMNE I JASNE?

Nie, ponieważ taki podział jest generalnie mylący. Nie ma jednej wspólnej cechy dla wszystkich piw ciemnych ani jednej wspólnej cechy dla piw jasnych, poza ich kolorem. Piwa dzielimy przede wszystkim ze względu na to, jaka fermentacja zaszła w czasie ich produkcji. Na tej podstawie można podzielić piwa na dwie rodziny: Lagery (dolna fermentacja) oraz Ale „ejle” (górna fermentacja). Istnieją, też piwa tak zwanej fermentacji spontanicznej/mieszanej, takie jak belgijskie piwa w stylu Lambic. TUTAJ o nich pisałem.

  1. CZYM RÓŻNI SIĘ ALE OD LAGERA?

Drożdże podczas swojej pracy (fermentacji) oprócz cukru i CO2 wytwarzają też wiele związków aromatycznych i smakowych. W przypadku piw typu Lager (dolnej fermentacji) tych związków jest niewiele, więc piwo ma tak zwany „czysty profil” i w smaku i aromacie czuć głównie słód i chmiel. W Ale pod wpływem wyższej temperatury drożdże produkują o wiele więcej związków chemicznych, które czuć już wyraźnie w gotowym piwie. Mogą to być nutki owocowe (estry) lub też, aromaty przyprawowo-korzenne (fenole). To właśnie, dlatego piwa pszeniczne pachną bananem lub goździkiem, Belgijskie brzoskwiniami a Angielskie „ejle” zawsze mają lekko owocowy posmak.

  1. JAK INACZEJ DZIELIMY PIWA?:

Lager i Ale, to tylko podział podstawowy, na dwie rodziny. Dalej piwo można podzielić na wiele odrębnych stylów (gatunków, odmian), w obrębie każdej z rodzin. Pamiętaj, piwo jest „w stylu” jakimś tam, a nie „gatunku”

Style określa się, za pomocą cech, jakie dane piwo posiada. Najpierw rodzaj fermentacji (rodzina), następnie barwa, później ze względu na inne cechy  związane ze smakiem, aromatem, mocą alkoholu czy zastosowanymi dodatkami.

Stylów piwnych, jest obecnie grubo ponad 100 i wciąż tworzone są nowe. To trochę tak jak z nowymi gatunkami muzyki, powstają coraz bardziej zawiłe i oryginalne nazwy. Moim zdaniem wystarczy znać jedynie wersje podstawowe, a później coraz to nowsze „wynalazki” traktować, jako wariację na temat danego stylu.

 

Zbyt dużo informacji? – Spokojnie jutro ten artykuł będzie w tym samym miejscu. Poukładaj to sobie i wracaj kiedy chcesz!

Na razie wszystko jasne i proste? OK. Kontynuujmy:

 

  1. JAKICH STYLÓW PIWA WARTO SPRÓBOWAĆ?

W czasie Twojej przygody z piwem, będę Cię zachęcał do tego, aby wypróbować jak największej ilości różnych stylów piwa. Od czegoś jednak trzeba zacząć, aby po pierwsze się nie zniechęcić, po drugie nie zrujnować sobie portfela. Jeśli do tej pory piłeś tylko Lagery (Lech, Żywiec, Tyskie, Heineken itp.) to spróbuj piwa pszenicznego, Witbiera i Porteru. Oczekujesz od razu silnych doznań? W porządku, zacznij od jakiegoś APA/IPA lub Pale Ale, spróbuj Coffee Stouta (jeśli lubisz czarną kawę) lub jakiegoś piwa belgijskiego, najlepiej kwaśnego.

Wiesz, co? Nie ma idealnej recepty, jak zacząć przygodę z dobrym piwem. Ja stawiam na: podstawowy zasób wiedzy (powyżej) oraz otwarty umysł. Nie oczekuj nie wiadomo czego, jedynie czegoś innego/ciekawego.

 

Wyrwij się ze swojej strefy komfortu, zaryzykuj, czasem warto.

 

     12.GDZIE KUPIĆ/SPRÓBOWAĆ DOBREGO PIWA?

Już wiesz mniej więcej, czego szukać. Pytanie tylko, gdzie?

PUB: Najłatwiej dobrego piwa spróbować w pubie. Powstaje coraz więcej pubów i knajp nastawionych na piwo rzemieślnicze. Dlatego piątkowe wyjście na miasto, to świetna okazja na poznanie ciekawego piwa. Dodatkowym plusem jest to, że w takim miejscu pracują najczęściej ludzie, którzy lubią dobre piwo i sporo o nim wiedzą. Wystarczy, więc wejść rzucić hasło – IPA, APA, Stout, piwo z kawą, pszeniczne, kwaśne, mocno gorzkie itp. i zawsze coś nam zostanie doradzone. Niech nie zraża Cię cena dobrego piwa, najczęściej jest tego warte.

SKLEP: Tutaj mamy do wyboru albo sklep specjalistyczny, gdzie sytuacja wygląda jak w pubie, wchodzisz i jesteś fajnie obsłużony. Jest ich jednak stosunkowo niewiele. Na szczęście ilość miejsc z dobrym piwem się rozszerza, są już w marketach i mniejszych sklepach.

Możesz też, skontaktować się ze mną, na FB lub mailowo (beerrunnowski@gmail.com). Postaram się coś doradzić 🙂

  1. CZY PIWO PASTERYZOWANE JEST LEPSZE?

Generalnie pasteryzacja nie wpływa na smak piwa, jak to sugerują różne reklamy. Wydłuża jedynie jego żywotność. Nie jest też prawdą, że piwo pasteryzowane jest w jakiś sposób gorsze, pod względem właściwości. O wiele gorsze jest stosowanie tak zwanej mikrofiltracji, przy piwach, które są niepasteryzowane, ale mimo to mają datę przydatności taką jak te pasteryzowane. Generalnie oczywiste jest, że piwo im pijemy świeższe tym lepiej. 

  1. PO CO DEGUSTOWAĆ PIWO?

No właśnie. Jeżeli dotarłeś aż tutaj, to jednak widzisz w tym chyba sens. Generalnie chcesz traktować piwo, jako trunek, coś co nie tylko się w siebie wlewa, ale można o tym pogadać. Ma swoją kulturę i filozofię. Dlatego jeśli dane piwo chcemy poznać to musimy je zdegustować, czyli wypić, ale nie bezrefleksyjnie, tylko z pewną dozą myślenia o tym co robimy. To może być fajna zabawa i przyjemność. A o to tutaj głównie chodzi! 

  1. JAK DEGUSTOWAĆ PIWO?

Nie chodzi mi o to, abyś robił niewiadomo co, wystarczy każde piwo powąchać, pomyśleć, co czujemy, z czym się to nam kojarzy, podobnie ze smakiem, z goryczką i posmakiem (aftertaste). Istnieje mnóstwo deskryptorów czyli porównań. W piwie możemy wyczuć naprawdę dużo – o aromacie piszę TUTAJ. Warto robić sobie jakieś notatki. Warto też degustować z innymi, bo każdy ma nieco inaczej rozwinięte zmysły. W tym samym piwie dwie osoby mogą wyczuć bardzo odmienne aromaty i smaki. Warto też, pić piwo ze szkła, zamiast z butelki.

  1. DLACZEGO PIWO LEPIEJ PIĆ ZE SZKŁA?

Po pierwsze, jeśli już zgodziliśmy się, co do tego, że piwo traktujemy jako trunek, no to chyba jasne, że nie wypijemy go z butelki. Whisky czy wina też raczej, z gwinta nie pociągamy. Po drugie szkło po prostu, najlepiej oddaje to, czego w piwie poszukujemy, smak, aromat czy nawet wygląd. Z butelki czuć niewiele, ze szkła już o wiele więcej. W butelce nie tworzy się piana, która między innymi zapobiega wygazowaniu się piwa, w szkle owszem. Ponadto prawie każdy styl piwa, ma jakieś dedykowane szkło, które najlepiej oddaje jego charakter i aromat. Jakie szkła do piwa warto mieć?

  1. CZYM JEST BROWAR KONTRAKTOWY A CZYM RZEMIEŚLNICZY?

Większość z nas zna tylko duże browary koncernowe lub ewentualnie regionalne (Fortuna, Ciechan itp.), jednak większość dobrego, ciekawego piwa to wyroby rzemieślników i kontraktowców. Skądś się wzięła w końcu nazwa piwo rzemieślnicze albo Ok., zatem w skrócie i uproszczeniu: browar rzemieślniczy, to mały browar gdzie większość pracy wykonuje się ręcznie, najczęściej sami właściciele są piwowarami i warzą takie piwo, jakie im smakuje. Takie browary mają też o wiele niższą produkcję (wybicie) w hektolitrach niż browary regionalne. Natomiast browar kontraktowy, to też rzemieślnicy, ale tacy, którzy nie mają swojego fizycznego browaru, więc warzą piwo na cudzym sprzęcie na zasadzie kontraktów. Podnajmują sobie moce produkcyjne w większych browarach, czasem u innych rzemieślników, czasem w regionalnych (Wąsosz). Najczęściej jest to sytuacja przejściowa/model biznesowy, na zasadzie: jak wypromujemy markę i odłożymy trochę środków, to postawimy sobie mały browar.

  1. CZYM JEST MULTITAP?

Większość miłośników dobrego piwa (Beer Geeks), spotyka się w multitapach, czyli pubach z dobrym piwem. Nazwę wymyślił Michael Jackson, nie ten artysta, tylko taki bardzo znany krytyk piwny. Chodzi o to, że to taki pub gdzie jest dużo kranów (wielokran) z różnymi piwami. Nie wiadomo jednak, od jakiej liczby kranów można coś nazywać multitapem… Ja kieruje się zasadą, że jak mają więcej niż 5 kranów, to już coś ciekawego można dostać. Większość multitapów ma ich więcej niż 10, a Piw-Paw w Warszawie ponad 90!

  1. CO TO SĄ PIWNE MITY?

Wiele tematów obecnych w naszym życiu, na co dzień, obrosło w liczne legendy, mity i przypowieści. To w zasadzie normalny element kulturotwórczy. Podobnie jest też z piwem. Jeden już przerobiliśmy. Piwo wytwarza się z chmielu a im go więcej tym więcej alkoholu. Istnieje wiele takich obiegowych opinii: Bydlęca żółć w piwie, albo chrzczone piwo w knajpach, lub też piwo z puszki zawsze smakuje metalem. To, jak zawsze w takich przypadkach wynika z niewiedzy lub nadinterpretacji. Na pewno nie raz pojawi się w naszej piwnej przygodzie. 

  1. 20. CZY PIWO MOŻNA LEŻAKOWAĆ JAK WINO?

Myślałeś, że piwo po terminie przydatności nadaje się już tylko do wyrzucenia? A spróbowałeś go zanim wylałeś? Nie każde trafi szlag po terminie widniejącym na etykiecie. Istnieje, wiele stylów piwa, którym długie przechowywanie nie szkodzi, a nawet dodaje im uroku i walorów smakowych. Wystarczy znać kilka prostych zasad i można leżakować piwo tak jak wino. Na skróty: im ciemniejsze i bardziej alkoholowe, tym dłużej można je przechowywać.

Dotarłeś do końca. Bardzo mnie to cieszy.  Zapraszam do dalszej podróży po blogu.

Pomogłem Ci? Daj lajka, podeślij wpis znajomym. To bardzo mnie motywuje do dalszej pracy